Andrzej Wajda znany jest nie tylko w Polsce, ale i daleko poza jej granicami. Człowiek ten nazywany jest genialnym reżyserem, filmowym fenomenem i jednym z największych artystów. Jego nagrody i wyróżnienia są zbyt liczne, aby je zliczyć, a w ciągu 90 lat życia stworzył niesamowitą liczbę filmów. Jego talent, człowieczeństwo, mądrość, kreatywność i jasna postawa obywatelska stały się przykładem dla wielu ludzi, którzy wciąż go naśladują, pisze gdansk-trend.eu.
Poszukiwania siebie
Andrzej Wajda urodził się w Suwałkach, przez większość życia mieszkał w Warszawie, a swój artystyczny potencjał oddał Gdańskowi. Reżyser dorastał w rodzinie wojskowego i nauczyciela, ale wraz z bratem wybrał drogę twórczą. Jego umiejętności kształtowały się w czasach, które wydawały się do tego nie najlepsze, ale mimo to potrafił przeciwstawić się okolicznościom. Wojna, bieda, niepewność, walka o przetrwanie – w takich warunkach dorastał Andrzej Wajda. Choć jego rodzina nie była przyzwyczajona do twórczych zawodów, nie powstrzymało to młodego człowieka przed spróbowaniem swoich sił w sztuce. A dziedzina ta przyszła do niego dość niespodziewanie, bo przyszły reżyser nigdy nie przypuszczał, że zdobędzie taki zawód. I, jak później przyznał, nie była to kwestia miłości do sztuki, a zbieg okoliczności.
Druga wojna światowa dopiero się zaczęła, a już zabrała mu ojca. Był to czas oczekiwania na uwolnienie Kazimierza Wajdy z niewoli i zjednoczenie jego rodziny. To właśnie wtedy, jak wspomina Wajda, narysował swój pierwszy obraz. Młody artysta przedstawił na nim swojego wujka, który odwiedził jego rodzinę podczas świąt Bożego Narodzenia. Dwa lata później, w wieku 15 lat, Andrzej otrzymał prezent, który zapamiętał do końca życia – pudełko farb olejnych od przyjaciółki matki. Wojna pozbawiła Andrzeja i innych ludzi radości życia, dlatego każdy doceniał najdrobniejsze rzeczy. Niesamowitym szczęściem była na przykład nowa książka czy możliwość studiowania, na co Andrzej się zdecydował. Pochłaniał jedną książkę za drugą, uczęszczał do szkoły plastycznej i nigdy nie przegapił okazji, by nauczyć się czegoś nowego. W 1946 roku udało mu się dostać na Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie. Był to czas, kiedy ludzie mogli wreszcie poczuć życie, więc na uczelni studiowali studenci w każdym wieku. Andrzej chętnie chłonął nową wiedzę, a po wojnie po raz pierwszy odwiedził Gdańsk, któremu później znakomicie się przysłużył.
Andrzej Wajda od najmłodszych lat zaskakiwał zarówno siebie, jak i innych ludzi. Próbował swoich sił w różnych dziedzinach i nigdy nie bał się zmieniać kierunku. Studiował sztuki piękne, odbywał szkolenie wojskowe, a później ukończył reżyserię. Na uczelni artysta zdał sobie sprawę, że w malarstwie nie znajdzie odpowiedzi na nurtujące go pytania, dlatego w 1949 roku rozpoczął studia w łódzkiej Szkole Filmowej. I to, jak niemal wszystko w życiu reżysera, również stało się przypadkiem, bo nawet nie wiedział o istnieniu takiej instytucji. To był początek kariery Wajdy, którego dziś znamy z jego licznych filmów.
Twórczość reżysera
Po ukończeniu szkoły filmowej Andrzej Wajda od razu zaczął tworzyć swoje pierwsze filmy. Dla niektórych jego droga wydaje się szybka, ale artysta w młodym wieku zdobył ogromne doświadczenie, a w wieku 30 lat mógł powiedzieć, że widział już wszystko. Reżyser naprawdę doświadczył wielu wydarzeń, więc wcześnie dojrzał. Mimo to w jego repertuarze znajdują się filmy poruszające tematy społeczno-polityczne, a także dzieła filozoficzne i inne.
Andrzej zaczął od tego, na czym znał się najlepiej. Jako absolwent odpowiednich uczelni i osoba kreatywna, filmował sztukę. Jednym z jego pierwszych dzieł był dokument o garncarzach “Ceramika iłżecka”. Publiczność poznała jednak reżysera po filmie “Pokolenie”. To właśnie wtedy Wajda zyskał sławę, przychylność zagranicznych kolegów po fachu i nienawiść komunistycznych działaczy, co świadczyło o zdecydowanej postawie.
Prawdziwy sukces przyszedł do autora w wieku 30 lat po pracy “Kanał”. A dwa lata później Andrzej ugruntował swój status zdolnego reżysera filmem “Popiół i diament”. Jak wspominał artysta, w tym momencie zrozumiał, czego chce i zaczął stawać na własnych nogach. Krytycy mogli tylko podziwiać zdolność tak młodego człowieka do stworzenia godnej trylogii wojennej.
Pomimo dużej liczby niesamowitych dzieł ulubieńcem publiczności pozostaje “Ziemia Obiecana”. Liczne nagrody, miłość publiczności, szacunek krytyków – film zrobił furorę w społeczeństwie. Reżyser przypisał ten sukces ludzkiemu pragnieniu wolności, ponieważ pomysł był niezwykle postępowy, ale właśnie na to czekali Polacy.
Szczególnym projektem dla twórcy był film „Człowiek z żelaza”. To jedyny film, który reżyser zrealizował na zamówienie, a okazja była naprawdę wyjątkowa – o wykonanie zlecenia poprosił go pracownik jednej z gdańskich stoczni. Wajda nie mógł przejść obojętnie obok problemów wielu ludzi i wspierał ich w staraniach o lepsze warunki pracy. W tym czasie przez kraj przetaczała się fala strajków, a największy ich ośrodek znajdował się w Trójmieście. Reżyser podjął się wyrażenia opinii publicznej, co zakończyło się wielkim sukcesem.
Swój najnowszy film reżyser zaprezentował w 2016 roku. Andrzej Wajda pracował przez całe życie i tworzył aż do śmierci. Artysta przeżył 90 lat, które były niesamowitym okresem w historii polskiego kina.
Natura Wajdy
Mimo talentu i niebywałego sukcesu, Andrzej Wajda zawsze pozostawał życzliwym, szczerym i skromnym człowiekiem. Miał swoje zasady życiowe, których nigdy nie łamał, nie bał się przyznawać do błędów, krytykował siebie i stawał się lepszy. Był też uwielbiany przez współpracowników i szanowany przez twórców.
Osobliwością reżysera było to, że nie mógł żyć bez kina. Według jego przyjaciół niektórzy ludzie pracują, aby zarabiać pieniądze i żyć, podczas gdy on żył, aby tworzyć filmy. Nie sposób było wyobrazić go sobie bez jego pracy, którą zawsze zapisywał w swoim notatniku. Chociaż dał światu sporo filmów, wiele z nich pozostało tylko w jego notatkach. Artysta wybrał ten zawód ze względu na miłość do ludzi. Malarstwo było dla artysty zbyt samotne, natomiast reżyseria pomagała mu przebywać w towarzystwie podobnie myślących osób. A aktorzy wyczuwali dobrą naturę Andrzeja, bo chcieli z nim pracować. Sam artysta mówił, że widzi miejsce każdego w filmie, więc pomaga swoim pracownikom spojrzeć na siebie z innej perspektywy.
Wajda nigdy nie zapominał o widzach. Był przeciwnikiem filmów komercyjnych, ale starał się nawiązywać kontakt z publicznością. Andrzej mawiał, że proponuje ludziom swoją wizję i wtedy czuje, czy ktoś czeka na film. Artysta nie ulegał jednak w żaden sposób kaprysom społeczeństwa, bo uważał to za niedopuszczalne.
Tak szybko rozwijająca się kariera przyszła do niego dzięki bogatemu doświadczeniu i otwartości na świat. Mężczyzna był niezwykle pracowity, zawsze szukał nowych możliwości i reagował na różne pomysły. Radził innym, aby robili to samo, ponieważ wierzył, że ludzie o otwartych umysłach otrzymują wszystko, czego oczekują. Prawdopodobnie wiara i szczerość pomogły reżyserowi pracować do ostatnich dni i mieć jeszcze wiele planów.
Inne projekty
Filmy nie były jedyną pasją Andrzeja Wajdy, ponieważ odnajdywał się również w innych dziedzinach. Innym ulubionym zajęciem artysty był teatr. Jego debiutem była sztuka “Kapelusz pełen deszczu”, którą zaprezentował w Gdańsku. Swoje prace pokazywał w nadmorskim mieście, a także w Warszawie, Krakowie i za granicą. Dla Wajdy była to praca dla duszy, ponieważ uwielbiał wszystkie procesy tworzenia projektu. Autor lubił próby, komunikację, prawdziwe emocje i występy na żywo. Nie było przed nim kamery, tylko ludzkie twarze.
Andrzej Wajda miał silne zasady moralne i nie potrafił przejść obojętnie obok niesprawiedliwości. Dlatego dołączył do gdańskich artystów, z którymi zmieniał Polskę. Był jednym z tych, którzy proponowali wprowadzenie kina moralnego niepokoju. Wiele jego filmów było krytykowanych przez władze, nie otrzymywały godziwego wynagrodzenia i były na granicy delegalizacji, ale Andrzej Wajda wraz z innymi artystami nadal był głosem społeczeństwa. Bronił również praw przemysłu filmowego, podejmując dialog z najwyższym kierownictwem. Za swoje osiągnięcia Andrzej Wajda otrzymywał wiele nagród, w tym Oscara, Złotą Palmę, Złote Lwy itp.
