Znawcy sztuki teatralnej zauważają Pomorze jako jeden z postępowych regionów w kierunku rozwoju sztuki. Teatr Atelier im. Agnieszki Osieckiej w Sopocie to jedna z takich instytucji, które są znane nie tylko w kraju, ale i na świecie. Mimo że instytucja powstała stosunkowo niedawno, jest popularna i lubiana przez widzów, pisze gdansk-trend.eu.
Powstanie
Teatr rozpoczął swoją działalność 1 września 1989 roku. Został założony przez André Hübnera–Ochodlo. Znany jest jako tłumacz piosenek jidysz. Był reżyserem pierwszego spektaklu.
W 1994 roku teatr otrzymał stałą rezydencję przy plaży w Sopocie, w dawnej stolarni Grand Hotelu. W lipcu i sierpniu tego samego roku w Teatrze Atelier po raz pierwszy odbyło się Lato Teatralne w Sopocie. To coroczne wydarzenie kulturalne obejmuje spektakle dramatyczne. Przedstawienia prezentowane są głównie w wykonaniu reżysera André Gübnera-Ochodlo. Przedstawiają one współczesną dramaturgię światową (Samuel Beckett, George Tabori, Edward Albee).
Lato Teatralne w Atelier od razu stało się integralną częścią sezonu letniego w Trójmieście, a sama instytucja zaczęła być później postrzegana jako letni salon artystyczny Trójmiasta. Od samego początku z Teatrem współpracuje wybitny polski kompozytor Jerzy Satanowski, którego poetyckie i muzyczne premiery są wydarzeniami każdego roku.
Od 1995 roku Prezesem Fundacji Teatralnej „Atelier” jest Agnieszka Osiecka. Wiceprezesem Fundacji i jednocześnie kierownikiem muzycznym teatru jest kontrabasista i kompozytor, Adam Żuchowski. Od 1997 roku teatr nosi imię Agnieszki Osieckiej.
Wpływ Osieckiej
Agnieszka Osiecka współpracowała z teatrem w latach 1994-1997. Dla instytucji poetka napisała sztukę „Darcie pierza” i zaadaptowała powieść Isaaka Bashevisa Singera „Wrogowie, opowieść o miłości”, na podstawie której powstał tekst do spektaklu „Wilki”.
Agnieszka Osiecka stworzyła dla teatru projekt sceniczny „Apetyt na śmierć” Edwarda Albeego, do którego muzykę napisała Ewa Kornecka.
Jej autorstwa były również songi do projektu „Do dna”, adaptacji tekstów „Cinzano” i „Urodziny Smirnowej” Ludmiły Pietruszewskiej (muzyka: Przemysław Gintrowski). Między innymi, poetka przetłumaczyła teksty wszystkich utworów wykonywanych w czasie koncertów z języka jidysz na polski. Wraz z André Ochodlo opracowała dramaturgię jego legendarnego recitalu „Shalom”.
Działalność teatru
Na scenie Atelier wystąpiło do tej pory wielu uznanych artystów. W tym gronie znaleźli się: Joanna Bogacka, Krzysztof Gordon, Ryszard Ronczewski, Magda Umer, Ewa Błaszczyk, Teresa Budzisz-Krzyżanowska, Maja Komorowska, Piotr Machalica, Marek Richter, Katarzyna Groniec, Hanna Banaszak, Mirosław Baka, Rafał Mohr, Małgorzata Zajączkowska, Mirosław Czyżykiewicz, Artur Barciś, Artur Żmijewski, Natalia Sikora, Renata Przemyk, Andrzej Chyra i inni.
Interpretacje piosenek Agnieszki Osieckiej to główna część repertuaru Teatru. Pierwsza edycja odbyła się w 1998 roku. Od 2018 roku głównym organizatorem konkursu jest Teatr Nowy w Poznaniu.
Każdego roku w sezonie letnim organizowane są spotkania międzynarodowe. Imprezy rozpoczęte w 2006 roku odbywają się z udziałem wybitnych artystów z Polski i zagranicy. Spotkania obejmują również warsztaty, które wprowadzają uczestników w szeroko rozumianą tradycję kultury jidysz.
Kilka lat Teatr Atelier im. Agnieszki Osieckiej w Sopocie współpracuje z Teatrem im. Adama Mickiewicza w Częstochowie. W efekcie powstały spektakle dramatyczne prezentowane na obu scenach: w Sopocie i Częstochowie.
André Hübner-Ohdlo przyjął zaproszenie do reżyserowania w Czechach, gdzie współpracuje z Teatrem Komorní Scéna Aréna i Teatrem Petra Bezruče w Ostrawie oraz Narodowym Teatrem w Brnie. Instytucja otrzymała wiele nagród artystycznych. Władze miasta świętowały również pracę teatru.
Na długo związał się z tą sceną Krzysztof Gordon, dołączył Dariusz Siastacz. Zaczęli też przyjeżdżać Mirosław Czyżykiewicz, Przemysław Gintrowski, Piotr Machalica, Jacek Poniedzielski, Jan Janga Tomaszewski, Artur Andrus. I wielu innych artystów, których wspierali najlepsi muzycy skupieni wokół pomysłów Jerzego Satanowskiego czy Adama Żuchowskiego.
Jerzy Satanowski zagościł w Teatrze Atelier na stałe, a teraz jako producentka dołączyła też jego córka. Satanowski znał i cenił Agnieszkę Osiecką, Jonasza Koftę i Edwarda Stachurę. Wykorzystał ich prace w swoich występach. Adam Żuchowski udowodnił, że w Sopocie w Atelier mogą grać najlepsi jazzmani i klezmerzy, choćby ci z Atom String Quartetu. Muzyka była także pierwszorzędnym dziełem sztuki na koncertach poetyckich André Huebnera.
Pamiętny dla historii tego teatru był rok 1994, kiedy to Jacek Buras znany tłumacz z języka niemieckiego przyprowadził na spektakl Agnieszkę Osiecką, która akurat w ukochanym Sopocie szukała spokoju po śmierci swojej mamy. Osiecka do Trójmiasta miała sentyment. Mało kto pamięta, że w redakcji nieistniejącego już „Głosu Wybrzeża” autorka Okularników odbywała pierwszą praktykę dziennikarską, bo studiowała właśnie ten kierunek.
W teatrze wciąż żyje zdrowy snobizm. Publiczność to potwierdza, bo ten teatr ma swoje ważne miejsce i słusznie nazywany jest „jedną z ostatnich wysp poezji”. Warto też pamiętać, że kultura sama się nie wykarmi – potrzebuje wsparcia. Jednak Teatr Atelier ma w mieście ludzi, którzy są gotowi pomóc finansowo, chociaż oczywiście nowi mecenasi sztuki byliby bardzo trafni. Być może ktoś z pomysłowych i otwartych przedsiębiorców Pomorza pomyśli i zdecyduje się wpisać swoje nazwisko złotymi zgłoskami do historii teatru.
Spektakli
Lista spektakli w różnych latach była zawsze dość jasna. Główne premiery dramatyczne zostały zrealizowane dzięki reżyserii i inscenizacji André Hübnera–Ochodlo. W szczególności następujące:
- Nuda wg Trzech sióstr Antoniego Czechowa (uczestnictwo w Diskus 87 w Gieβen)
- Gwiazda za murem Jacka St. Burasa (1989), muzyka: Jerzy Satanowski
- Judith Friedricha Hebbla (1990) – polska prapremiera
- Sen o życiu Jacka St. Burasa (1990), muzyka: Jerzy Satanowski (premiera światowa na Festiwalu Młodego Teatru Europejskiego / THEATRIUM, Menden 1990)
- Kwartet Heinera Müllera (1992) – polska prapremiera
- Weisman i Czerwona Twarz George’a Taboriego (1994) – polska prapremiera
- Wilki Agnieszki Osieckiej (1995) na podstawie powieści Wrogowie I. B. Singera, muzyka: Zygmunt Konieczny
- Apetyt na śmierć (1996) wg Zoo-Story i Sandbox Edwarda Albee’go z songami Agnieszki Osieckiej, muzyka: Ewa Kornecka
- Jubileusz George’a Taboriego (1996) – polska prapremiera, muzyka: Jerzy Satanowski
- Do dna Ludmiły Pietruszewskiej (1997) z songami Agnieszki Osieckiej, muzyka: Przemysław Gintrowski
- Darcie pierza Agnieszki Osieckiej (1998), muzyka: Jerzy Satanowski, kostiumy: Irena Biegańska
- Demony Larsa Norena (1998) – polska prapremiera (realizacja filmów: Wojciech Ostrowski, Video Studio Gdańsk)
- Plac Brahmsa (1999) Marlene Streeruwitz – polska prapremiera
- Noc i sny (1999) na podstawie jednoaktówek S. Becketta
- Archeologia Aleksieja Szipienki (2000) – polska prapremiera
- Szary Anioł Moritza Rinkego (2001) – prapremiera polska, muzyka: Jerzy Satanowski
- Końcówka Samuela Becketta (2001)
- Upadek Biljany Srbljanović (2002) – polska prapremiera, muzyka: Marek Czerniewicz
- Komunikacja świń Roberta Woelfla (2003) – polska prapremiera, muzyka: Marek Czerniewicz
- Happy days Samuela Becketta (2004)
- Z prochu powstałeś Harolda Pintera (2008), muzyka: Adam Żuchowski
- Plaża Petera Asmussena (2010), muzyka: Adam Żuchowski
- Znikomość Larsa Norena (2011) – polska prapremiera, muzyka: Adam Żuchowski
- Hamlet Williama Shakespeare’a (2014), muzyka: Adam Żuchowski
- Proca Nikołaja Kolady (2015), muzyka: Adam Żuchowski
- Poniżej pasa (Below the belt) Richarda Dressera (2018), muzyka: Adam Żuchowski
- Siła przyzwyczajenia Thomasa Bernharda (2019), muzyka: Adam Żuchowski
